Türkiye, zeytin ağacı varlığı ve üretim miktarı açısından Akdeniz havzasının ve dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer almaktadır. Dünya zeytinlik alanlarının yaklaşık %8,6‘sı ve zeytin üretiminin önemli bir kısmı Türkiye’de gerçekleştirilmektedir.
📊 Zeytinyağı İhracatı
- Küresel Konum: Türkiye, zeytinyağı üretiminde (sezonluk verilere göre) dünyada dördüncü sıralarda yer alabilmektedir. Ancak küresel ihracat pazarında, İspanya ve İtalya gibi ülkelere göre daha küçük bir paya sahiptir.
- İhracat Performansı: Sektör, son yıllarda iklim koşulları ve iç pazar dinamikleri gibi faktörlere bağlı olarak zorluklar yaşamaktadır. Örneğin, 2024/25 sezonunda zeytinyağı ihracatının miktar bazında %28, değer bazında ise yaklaşık %50 oranında düşüş gösterdiği kaydedilmiştir. Toplam zeytinyağı, sofralık zeytin ve prina yağı ihracatından elde edilen gelir 2024/25 sezonunda 559,6 milyon dolar seviyelerinde gerçekleşmiştir.
- Başlıca Pazarlar: Türk zeytinyağının başlıca ihraç pazarları arasında geleneksel olarak ABD, Japonya ve Kanada yer almaktadır.
🟢 Sofralık Zeytin İhracatı
- Üretim ve İhracat: Türkiye, sofralık zeytin üretiminde de önemli bir yere sahiptir. Zeytinyağının yanı sıra sofralık zeytin de önemli bir ihraç kalemidir.
- Rekabet: Dünya zeytin ihracatında, İspanya ve AB ülkeleri lider konumdayken, Türkiye ve Tunus gibi ülkeler de öne çıkmaktadır. Türkiye, küresel zeytin ve zeytinyağı ihracatının yaklaşık %3,4‘ünü gerçekleştirmektedir.
🛑 Sektördeki Zorluklar
Zeytinyağı ihracatında son yıllarda yaşanan düşüşte, fon, kota ve yasaklar gibi düzenleyici önlemlerin rolü büyük olmuştur. Bu tür kısıtlamalar, özellikle üretici olmayan ülkelere yapılan satışlarla aşılmaya çalışılsa da, ihracat potansiyelini baskılamaktadır. Sektörün öncelikli hedefi, katma değerli ve markalı ürün ihracatını artırmak, küresel pazarda istikrarı sağlamak ve iklim değişikliğinin üretim üzerindeki olumsuz etkilerini yönetmektir.
🌳 Turkey’s Olive and Olive Oil Exports: Rising Among Global Giants
Turkey is one of the leading countries in the Mediterranean basin and the world in terms of olive tree count and production volume. Approximately 8.6% of the world’s olive groves and a significant portion of global olive production are located in Turkey.
📊 Olive Oil Exports
- Global Position: Turkey can rank as high as fourth globally in olive oil production (based on seasonal data). However, it holds a smaller share in the global export market compared to countries like Spain and Italy.
- Export Performance: The sector has faced challenges in recent years due to factors like climate conditions and domestic market dynamics. For instance, in the 2024/25 season, olive oil exports reportedly saw a 28% decrease in volume and a nearly 50% drop in value. The total revenue from olive oil, table olives, and pomace oil exports in the 2024/25 season reached 559.6 million dollars.
- Main Markets: Traditional export markets for Turkish olive oil include the USA, Japan, and Canada.
🟢 Table Olive Exports
- Production and Exports: Turkey also holds a significant position in table olive production. Besides olive oil, table olives are an important export commodity.
- Competition: While Spain and EU countries lead global olive exports, countries like Turkey and Tunisia are also prominent players. Turkey accounts for approximately 3.4% of the world’s olive and olive oil exports.
🛑 Sector Challenges
The recent decline in olive oil exports is largely attributed to regulatory measures such as funds, quotas, and export bans. While attempts have been made to circumvent such restrictions, particularly through sales to non-producing countries, they suppress the export potential. The sector’s primary focus must be on increasing the export of value-added and branded products, ensuring stability in the global market, and managing the negative impacts of climate change on production.